Lesexpres Pools
  loginnaam

wachtwoord

je wachtwoord vergeten?
  Home | Cursus Pools | Forum | Chat | Bijles | BESTEL HET BOEK | Aanmelden

Les 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | ...

Lestekst | Oefeningen

Les 2

Persoonlijk voornaamwoord

Mooi zo, je hebt de weg naar les 2 gevonden. Na deze les zul je al meteen in staat zijn wat eenvoudige zinnen te maken in het Pools. Laten we beginnen met de persoonlijke voornaamwoorden. Dit zijn woorden als 'ik', 'jij', 'hij', 'zij', 'het', 'jullie', 'U' et cetera. Onderstaand zie je de Poolse vertaling van deze woorden:


Persoonlijk voornaamwoord
persoonenkelvoud meervoud
1e persoonjaik mywij
2e persoontyjij wyjullie
3e persoononhij onizij (mannen)
onazij onezij (overig)
onohet
3e persoon
beleefd
panU (man)panowieU (mannen)
paniU (vrouw)panieU (vrouwen)
państwoU (dames en heren)

De 2e persoon enkelvoud ty gebruik je alleen bij personen die je goed kent, zoals familie en vrienden, kinderen en huisdieren. Als je iemand beleefd wilt aanspreken, vergelijkbaar met het Nederlandse 'U' dan gebruik je de beleefdheidsvormen pan, pani et cetera. Als je een groep aanspreekt zeg je państwo ... (dames en heren ...).

Het werkwoord być (zijn)

In een zin is een werkwoord nodig. Laten we beginnen met een vertaling van het werkwoord 'zijn', in het Pools: być. Zoals in veel talen is dit een onregelmatig werkwoord. De vervoeging van być bij de verschillende persoonlijke voornaamwoorden is als volgt:

het werkwoord 'zijn': być
persoonenkelvoud meervoud
1e persoon(ja) jestemik ben (my) jesteśmywij zijn
2e persoon(ty) jesteśjij bent (wy) jesteściejullie zijn
3e persoon(on, ona, ono) jesthij, zij, het is (oni, one) sązij zijn
3e p. beleefdpan, pani jestU bent panowie, panie, państwo sąU bent

Belangrijk te weten is dus dat het werkwoord bij de beleefdheidsvormen wordt vervoegd als de derde persoon. Dat is anders dan in het Nederlands en het geldt in het vervolg voor alle werkwoorden. Dus in 'Hij is' wordt On jest en 'U bent' wordt Pan jest.

Verder valt op dat de persoonlijke voornaamwoorden tussen haakjes staan. In tegenstelling tot het Nederlands worden die in het algemeen weggelaten. Dus als vertaling van "Ik ben" of "hij is" is in het algemeen jestem of jest voldoende. Je gebruikt de volledige vorm alleen als je nadruk wilt leggen.

Bijvoeglijk naamwoord

We zijn nu bijna toegekomen aan onze eerste zin in het Pools. Bijvoeglijke naamwoorden zijn woorden als 'groot', 'klein', 'slim', 'lui', 'rijk' et cetera. Als we dit toevoegen aan wat we al hebben geleerd, dan kunnen we zinnen maken als: 'Hij' (persoonlijk voornaamwoord) + 'is' (het werkwoord zijn) + 'klein' (bijvoeglijk naamwoord). En evenzo 'Zij is groot', 'Ik ben slim', et cetera.

Het wordt wel meteen al wat ingewikkeld. Elk bijvoeglijk naamwoord in het Pools kent een aantal verschillende vormen. Het woord past zich telkens aan, aan het geslacht (man, vrouw of onzijdig) van het onderdeel van de zin waar het bij hoort. Neem het bijvoeglijk naamwoord mały (klein). De mannelijk vorm eindigt op een -y. Dit is de vorm die we in de woordenlijsten zullen vermelden. De -y wordt vervangen door een -a als het om een vrouw gaat en door een -e als het om 'het' gaat:

PoolsNederlands
Mannelijk(On) jest mały.Hij is klein.
Vrouwelijk(Ona) jest mała.Zij is klein.
Onzijdig(Ono) jest małe.Het is klein.

Dit geldt trouwens ook voor bijvoorbeeld de eerste en tweede persoon: Als man zeg je in de eerste persoon: Jestem mały. (Ik ben klein.) Als vrouw zeg je: Jestem mała. (Ik ben klein.).

Zelfstandig naamwoord

Met zelfstandige naamwoorden duid je dingen aan: een huis, een fiets, een auto, enzovoort. Elk zelfstandig naamwoord in het Pools is dan wel mannelijk, dan wel vrouwelijk, dan wel onzijdig. Soms ligt het erg voor de hand: chłopiec (jongen) is mannelijk en dziewczyna (meisje) is vrouwelijk. Maar ook voor elk levenloos ding moet je weten of het mannelijk, vrouwelijk of onzijdig is: książka (boek) is vrouwelijk, krzesło (stoel) is onzijdig. Met onderstaande regel kun je meestal wel bepalen hoe het zit:
  • Als een zelfstandig naamwoord eindigt op een medeklinker, dan is het mannelijk
  • Als een zelfstandig naamwoord eindigt op -a, dan is het vrouwelijk
  • Als een zelfstandig naamwoord eindigt op -o of -e, dan is het onzijdig
PoolsNederlands
MannelijkChłopiec jest mały.De jongen is klein.
VrouwelijkDziewczyna jest mała.Het meisje is klein.
OnzijdigDziecko jest małe.Het kind is klein.

Aanwijzend voornaamwoord

Het Pools kent geen lidwoorden 'de', 'het' of 'een'. 'een jongen' of 'de jongen' is simpelweg chłopiec, zoals in de zin Chłopiec jest mały.. Het Pools heeft wel een aanwijzend voornaamwoord dat eventueel gebruikt kan worden en een beetje de functie heeft van het Nederlandse lidwoord 'de' of 'het'. Het kent een mannelijk, vrouwelijke en onzijdige vorm:

PoolsNederlands
MannelijkTen chłopiec jest mały.De jongen is klein.
VrouwelijkTa dziewczyna jest mała.Het meisje is klein.
OnzijdigTo dziecko jest małe.Het kind is klein.





Gratis aanmelden

Heb je nog geen profiel?
Klik dan op 'gratis aanmelden'!



Doorzoek de pagina


www.lesexpres.nl is een website van Lesexpres, ingeschreven bij de kamer van koophandel onder nummer 64711811. Lesexpres hanteert de algemene voorwaarden van FENIT (Branche verenging IT-, Telecom-, Internet- en Office bedrijven in Nederland). Klik hier voor contactgegevens en algemene voorwaarden.